محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
138
كتاب الجغرافية ( فارسى )
و « جندبا « 1 » » قرار دارد . در اين شهر سنگ فيروزه يافت مىشود و آن سنگ سبز رنگى است كه هيچ نورى ندارد . فلاسفه پنداشتهاند هر كس انگشترى آن را به دست كند از راه غرق شدن ( در آب ) نمىميرد . فيروزه بر دو نوع است : نوع مايع و نوع جامد . نوع مايع آن نورى مانند نور ياقوت دارد ، و آنچه با ياقوت زينت داده مىشود با آن نيز مزيّن مىگردد ، ارسطو در كتاب الأحجار گمانش بر اين است كه هر كس انگشترى اين سنگ را به دست كند چيزى را فراموش نمىكند و اخلاقش نيكو مىگردد . 158 - در اين دريا جزيرهاى است كه در آن سقنقور وجود دارد : و آن ماهى سرخ رنگى است و در هنگام بزرگىاش به اندازهء سه اوقيه يا كمتر مىرسد و اين ماهى استخوان ندارد . اين ( ماهى ) تكه گوشتى است كه شكار مىشود و در سايه بدون نمك خشك مىشود . و چون خشك شود بوى خوشى دارد [ پ r 31 ] . 159 - همچنين در اين دريا جزيرهاى است كه « راهويه « 2 » » ناميده مىشود و از آنجا سنگ معروف به راهوى آورده مىشود كه از انواع ياقوت است . 160 - اين دريا از درياى بزرگترى واقع در ناحيه شمال سرچشمه مىگيرد و در جنوب اين دريا ديالمه زندگى مىكنند ، كه مردمى نيكو و زيرك و باهوش هستند و آنان نخستين كسانى هستند كه شمشير بازى را ايجاد كردند . آنها درايت و مهارت جنگى دارند و نظير آنان در پيكار كردن يافت نمىشود . و مكر و حيلههايى در جنگ مىدانند كه كسى از آدميان نمىداند .
--> ( 1 ) . Djunduba مصحح اين شهر را در ساحل درياى ديلم ( خزر ) ياد كرده ولى در كتب جغرافيايى چنين بندرى ديده نشده است . ( 2 ) . Djazirat Rahawayh . مصحح كتاب اين جزيره را از جزاير درياى ديلم ( خزر ) دانسته كه در آن ياقوت استخراج مىشود ، با توجه به كتب جغرافياى اسلامى چنين جزيرهاى با اين نام هم كه ياقوت در آن استخراج شود در اين دريا وجود ندارد .